คำสอนท่านราเชนทร์

เซ็น
17 มกราคม 2569 (45 วันที่ผ่านมา)

TLDR; เซ็นคือการเข้าใจสิ่งที่เกิดขึ้น โดยไม่ไปยึดมันไว้
แม้กระทั่งตัวเนื้อหาธรรมหรือการปรุงแต่งทางความคิด
เพราะทั้งหมดนั้นยังเป็นสังขตะธรรม คือธรรมที่ถูกปรุงแต่งอยู่ดี

พูดถึงพุทธนิกายเซ็น หลายคนมักนึกถึงภาพพระญี่ปุ่นนั่งนิ่งๆ
สวนหินเงียบๆ หรือไม่ก็โคอันที่อ่านแล้วงงเหมือนโจทย์คณิตที่ไม่มีเฉลย

แต่แปลกดี เพราะเวลาพูดถึง “ต้นกำเนิดทางความคิด” ของเซ็น
เรากลับมักโยงไปที่จีน มากกว่าญี่ปุ่น

ชื่อที่ถูกพูดถึงบ่อยก็คือ ท่านเว่ยหล่าง และ ท่านหวงโป
สองท่านนี้เปรียบเหมือนรากของระบบความคิดเซ็น
เป็นแกนที่ทำให้คำสอนทั้งหมดตั้งอยู่ได้

แต่ถ้าข้ามมาที่ญี่ปุ่นเอง
ก็มีอีกสายหนึ่งที่น่าสนใจมาก
และมักถูกพูดถึงน้อยกว่าที่ควร

หนึ่งในนั้นคือ ท่านโซโก (Morinaga Sōkō)
ซึ่งในบริบทภาษาไทย บางแหล่งจะเรียกหรือถอดเสียงใกล้เคียงกับชื่อว่า ราเชนทร์
แม้จะไม่จำเป็นต้องเป็นบุคคลเดียวกันแบบตรงตัว
แต่แก่นคำสอนอยู่ในสายความคิดเดียวกัน

โมรินากะ โซโก (Morinaga Sōkō) เป็นพระอาจารย์นิกาย รินไซเซ็น ของญี่ปุ่น
ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสวัด ไดชูอิน วัดย่อยของวัดใหญ่ เมียวชินจิ ที่เกียวโต
และเคยเป็นอธิการบดีมหาวิทยาลัย ฮานาโซโนะ ระหว่างปี 1986–1994
ท่านได้รับการถ่ายทอดธรรมจากสายครูเซ็นสำคัญ
เขียนหนังสือเกี่ยวกับเซ็นหลายเล่ม
และมีบทบาทในการเผยแพร่การปฏิบัติเซ็นแบบรินไซไปสู่ชาวตะวันตก
ก่อนมรณภาพในปี 1995

วันนี้เลยอยากชวนรู้จักแนวคำสอนในสายนี้ผ่าน
คำสอนท่านราเชนทร์
playlist ที่ช่วยให้เห็นว่า “ธรรมชาติเดิมแท้”
ในแบบที่ท่านถ่ายทอดนั้น เป็นอย่างไร มีประโยคหนึ่งของท่านที่ผมชอบมาก

แท้จริงสภาพดังเดิมนั้นไม่เคยมีขยะ
ธรรมชาติดั้งเดิมแท้มันสะอาดปริสุทธิ์
อันไม่เป็นตัวไม่เป็นตน

นี่คือบทเรียนแรกที่ได้จากคำสอนของท่าน
สภาพที่แท้จริงของมนุษย์และสรรพสิ่ง
คือ ความดั้งเดิมของมัน

ก่อนที่เราจะเอาป้ายไปแปะว่า
ดี เลว มีค่า หรือไร้ค่า

ประโยคนี้ไม่ได้ปลอบใจ
มันเหมือนตบเบาๆ ให้เราหยุดแยกโลก
เป็น “ของดี” กับ “ของไร้ค่า”

ทั้งความผิดพลาด ความวุ่นวาย
หรือแม้แต่ตัวเราในวันที่ไม่เอาไหน
ทั้งหมดนั้นยังเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต
ไม่ใช่สิ่งที่ต้องโยนทิ้ง

เซ็นในมุมนี้ไม่ได้สวยงาม
แต่มันจริง
และจริงแบบที่อยู่กับเราได้นาน

คำสอนท่านราเชนทร์
17 มกราคม 2569
เซ็น